دیابت چیست ؟

دیابت (مرض قند) :   یک اختلال متابولیک (سوخت وساز) در بدن است . در این اختلال توانایی تولید انسولین در بدن از بین می رود ویا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و بنابراین انسولین تولیدی نمی تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد.

در دیابت سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می یابد از این رو قندخون افزایش یافته که به آن هایپرگلایسمی میگویند .

نقش انسولین پایین آورن قندخون توسط مکانیزم های مختلف است . *

 

اقسام دیابت :

نوع 1: در اثرتخریب سلول های بتا در پانکراس (لوزالمعده) که منجر به نقص و از بین رفتن تولید هورمون انسولین بوده و به دیابت نوجوانان معروف است . (درمان : آموزش ، انسولین ، ورزش ، رژیم غدایی مناسب )

نوع2: در اثر مقاومت در تولید هورمون انسولین و کاهش پاسخ بدن به آن است که  به نام دیابت بالغین و سن30 سال به بالا  شناخته می شود . در ابتلا به این نوع دیابت عوامل : ژنتیکی ، چاقی و کم تحرکی نقش بسزایی دارند . (درمان : آموزش ، رژیم غذایی مناسب ، ورزش ، قرص یا انسولین )

نوع3: دیابت حاملگی که در زمان بارداری به وجود می آید .

 

چگونگی تشخیص :

 قند خون ناشتا (حدوداً بعد از 8 ساعت ناشتایی) در محدوده  70 تا 99  در حالت طبیعی  است .

آزمایش قند 2 ساعت بعد از صبحانه معمولی برای تشخیص دیابت دقیق نیست . آزمایش استاندارد برای این منظور" تست تحمل گلوکز خوراکی" است.  یعنی شما در حالت ناشتا قند را اندازه می گیرید و سپس در ساعات مختلف بعد از خوردن یک لیوان شربت گلوکز باز قند خون اندازه گیری می شود .

 

طبیعی

 

  70 تا 99

 

قند خون ناشتا

 

 

 

قند پنهان

 

 100 تا 124

 

قند خون ناشتا

 

 

 

دیابت

 

بیشتر از 125

 

قند خون ناشتا

 

 

 

دیابت (قندخون) و علایم آن :

پرنوشی – خارش -  پرادراری -  خستگی و خواب آلودگی -  تاری دید -  پرخوری ممکن است با افزایش قند خون و بیمار شروع به لاغر شدن نماید .

 

عوارض کوتاه مدت :

کُمای دیابتی : اگر قند خون بیش از حد بالا فرد در معرض خطر اسیدی شدن خون (کتو اسیدوز دیابتی)  و یا بیش از حد پائین باشد باعث رفتن به کُمای دیابتی خواهد شد .

: عوارض بلند مدت

 افزایش دراز مدت قندخون باعث تخریب رگ های بسیارریز در بدن می شود که می تواند باعث یکی از عوارض و یا چند نوع از عوارض زیر شود مانند : تاری دید و نابینایی (ریتینوپاتی دیابتی) – زخم پای دیابتی - بیماری های قلبی و عروقی - عوارض عصبی (نوروپاتی) - عفونت لثه­ - افسردگی - مشکلات جنسی - آسیب کلیوی

*توجه : افراد دیابتی باید سالیانه یک بار به چشم پزشک ، متخصص قلب و فوق تخصص کلیه مراجعه کنند. لذا با غربالگری و تشخیص زودرس در افراد با ریسک بالا می توان در پیشگیری از عوارض موثر بود .

 همانطور که برای این اختلال  به فوق تخصص غدد مراجعه می کنید برای درمان افسردگی ناشی از بیماری قند باید به متخصص اعصاب و روان مراجعه نمائید که درمان افسردگی باعث افزایش انگیزه در تداوم درمان  قند می شود و اگر افسردگی درمان نشود طول عمر کاهش می یابد .

 آزمایش A1c  چیست ؟

معدل قند خون 3 ماهه را می گویند (منظور مقدار قند رسوب کرده در خون و عروق است )

بطور کلی هرچه سطح هموگلوبین از عدد 7 کمتر باشد ابتلا به عوارض دیابت کمتر خواهد شد .

 

دیابت و ازدواج

ازدواج یکی از مراحل مهم در مسیر تکامل زندگی فردی و اجتماعی افراد بوده و از جنبه های گوناگون اهمیت دارد. نهاد خانواده در فرهنگ ایرانی بسیار حائز اهمیت است و در مقایسه با سایر نهادهای جامعه از نظر اندازه کوچک ترین ولی از نظر اعتبار و اثربخشی عظیم ترین و پایدارترین نهاد اجتماعی است ، زیرا لازمه بقای جامعه تشکیل خانواده است.

از موانع جدید فرهنگی مربوط به ازدواج می توان دیدگاه جامعه نسبت به اختلالات مزمن ( غیرواگیردار) ذکر کرد. از جمله دیابت که می تواند اثرات قابل ملاحظه ای بر جنبه های مختلف زندگی روزمره مانند شغل، زندگی اجتماعی، ارتباطات خانوادگی، ازدواج و ارتباطات زناشویی داشته باشند .

چنین به نظر می رسد که دادن آگاهی و آموزش ها و مشاوره های لازم به جوانان دیابتی و خانواده های آن ها برای رویارویی با مشکلات ازدواج این افراد ، می تواند برای فائق آمدن بر این مشکلات و همچنین تصحیح باورهای جامعه نقش به سزایی داشته باشد .

 

موازنه" عشق و عقل " در تصمیم گیری برای ازدواج در فرد دیابتی

عشق و عقل دو بال صعود هستند، چه در انتخاب رشته تحصیلی، چه در شغل، چه شریک آینده زندگی و چه بسیاری دیگر از نقاط کلیدی زندگی است . فردی که دچار دیابت است و یا فرد دیابتی را برای ازدواج انتخاب می کند باید بداند که در اصول و پایه های گزینش ، هیچ تفاوتی با افراد غیر دیابتی دیده نمی شود . اما یک نکته وجود دارد و آن حضور دیابت تا پایان عمراست که هیچ پاک کنی نمی تواند آن را پاک کند و همیشه وجود خواهد داشت. به طورخلاصه علاوه بر همه شرایط یک ازدواج عادی که در ازدواج فرد دیابتی وجود دارد یک تبصره نیز در زیر آن هست که همان دیابتی بودن است .

 

:  نکاتی برای فرد دیابتی که شخص دیگری (غیر دیابتی) را برای ازدواج انتخاب کرده است

نکته اول داشتن صداقت به عنوان مهم ترین اصل ازدواج است. خیلی از افراد هستند که سن واقعی، مشکلات و بیماری های خود را تا زمان ثبت ازدواج کتمان می کنند تا باعث سوگیری در رای طرف مقابل نشود. در مسائل زوج ها از این موارد دیده می شود که شاید با یک بیان صادقانه ، با پذیرش و آمادگی فرد مقابل مواجه شود و بذر بی اعتمادی در ابتدای زندگی پاشیده نشود . پس فرد دیابتی باید در مورد این مسئله ی خود و سوالات مرتبط با آن با صداقت پاسخ دهد و حتی اجازه مشورت با طبیب معالج یا هر متخصص مورد اعتمادش را به فرد مقابل بدهد .

نکته بعدی احترام گذاشتن به تردید فرد مقابل است. تردید و یا تحقیق فرد مقابل را نباید با عشق و علاقه متقابلی که قبل از بیان بیماری ایجاد شده ، مخلوط کرد. یادمان باشد در این مرحله یک آدم دوست داشتنی، در اوج این که به ما عشق می ورزد، می خواهد سلیقه آمیخته با منطق خود را محک بزند که آیا می تواند تا آخر با این تبصره بماند یا خیر! پس باید کمکش کرد .

 

نکاتی برای فرد غیر دیابتی که فرد دیابتی را برای ازدواج انتخاب کرده است :

فرد مورد نظر توسط یک مبتلا به دیابت این حق را دارد که همچنان که معیارهایش را بررسی می کند به واقعیت وجود دیابت نیز با دقت و مطالعه توجه کند و توجه داشته باش دکه این فرد در بعضی از مواقع، نیازمند خدمات ویژه ای مثل تغذیه ، فعالیت بدنی ، مصرف دارو است، باید بیماری خود را تحت مهار داشته باشد و امکان بروز عوارض نیز وجود دارد. اگر فرد انتخاب شده، معیارها و اصول پایه ای همسر بودن را در فرد دیابتی می بیند باید در کنارش ، نحوه مواجهه با بیماری و اداره آن را نیز بررسی نماید .

از جمله مواردی که باید مورد توجه قرار بگیرند عبارتند از: توانایی مقابله با تنش های روحی ، ضریب تحمل ، مهم دانستن خود و آینده زندگی خود ، انضباط و مدیریت خوب کاستی های ناشی از دیابت ، استفاده نکردن از روش های دفاعی روانی نابالغ مثل انکار آن یا فرار کردن از مشکل . پس این مهم است که فرد مورد گزینش، اطلاعاتی در مورد دیابت داشته باشد تا به روشنی بداند که این منظور از دیابت چیست و اگر مهار نشود چه مسائلی ُدر پی خواهد داشت ؛ بعد از حصول آگاهی و اشراف کامل به این جنبه ها و داشتن شناخت نسبت به آن ، این که آیا مجموعاً می تواند با یک مبتلا به دیابت زندگی کند یا خیر، درحوزه خصوصی و مکانیسم های مقابله ای فرد قرار خواهد گرفت. ولی این را نیز باید دانست که یک فرد مبتلا به دیابت که بیماریش به خوبی مهار شده و انضباط زندگی را به نحو احسن رعایت می کند ممکن است از نظر روانی قوی تر از فردی باشد که به ظاهر سالم است .

 

دیابتی ها و ازدواج با آن ها :

کسب آگاهی و اطلاعات کافی در خصوص اشخاص دیابتی می‌تواند کمک بزرگی به زندگی مشترک  آن ها کند، خانواده از مهمترین نهادهای یک جامعه است که نقش بسیار مهمی در کیفیت زندگی اعضای خانواده دارد. بهتر است قبل از ازدواج و تشکیل خانواده در صورتی که فرد دچار دیابت است فرد متقابل را در جریان گذاشت و با کسب اطلاعات و آگاهی‌ کافی زندگی مشترک خود را آغاز کنند . دیابتی هایی که از حمایت خانواده ، دوستان و همسران خود برخوردارند بهتر می‌توانند بیماری خود را مهار کنند .

همچنین همسران  این افراد (دیابتی) باید در خصوص نوع تغذیه ، تنظیم رژیم غذایی، چگونگی رفتار و برخورد با آن ها، آمادگی کامل برای مقابله با افت یا افزایش قند خون و فشار خون، رفتار و بروز عارضه‌های حاصل از دیابت را با کسب اطلاعات و آگاهی کافی داشته باشد .

چک کردن قند خون در طول روز، تنظیم انسولین، مصرف گیاهان دارویی و خوراکی از کارهای همیشگی است که باید اطرافیان بیماران دیابتی به آن توجه کنند .

 

بارداری زنان با داشتن دیابت نوع 1 و یا نوع 2 :

بارداری همان قدر که یک اتفاق شیرین در زندگی یک زن محسوب می شود ، می تواند انباشته از تنش عصبی هم باشد. زنان دیابتی که در سن باروری هستند معمولا دچار دیابت نوع ۱ هستند، ولی امروزه به علت این که سن ابتلا به دیابت نوع ۲ در حال کاهش است ابتلای افراد جوان تر به این نوع بیشتر دیده می شود. البته نکته مشترک در هر دو نوع دیابت ، سطح بالای قند خون است. برنامه ریزی برای بارداری در زنان دیابتی باید چند ماه قبل از بارداری با مشاوره پزشکی جهت مشخص کردن ناهنجاری های ژنتیکی، مشاوره تغذیه و آموزش جهت نحوه تزریق انسولین ، تعیین مقدار و نحوه فعالیت بدنی و استفاده از دستگاه های اندازه گیری قند خون انجام گیرد. نکته مهم، کنترل قند خون ۳ ماه قبل از بارداری و ادامه آن در طول بارداری است بخصوص ۳ ماهه اول بارداری که اندام های جنین در حال تشکیل و رشد است .

اگر دیابت در یک خانم باردار بروز کند، دیابت بارداری نامیده می شود. طی یک بارداری طبیعی، تغییراتی در سطح هورمون ها رخ می دهد که در نتیجه آن، درافرادی که زمینه مساعد دارند، انسولین نمی تواند به درستی عمل کند و در نتیجه قند خون بالا می رود. دیابت بارداری معمولا با تولد نوزاد بهبود می یابد ولی میزان خطر بروز دیابت نوع ۲ در خانم هایی که مبتلا به دیابت بارداری می شوند بعدها نسبت به دیگران بالاتر خواهد بود و هم چنین احتمال ابتلا به دیابت بارداری در حاملگی های بعدی نیز بیشتر می شود .

درمان و کنترل دیابت لازمه بارداری سالم و طبیعی است. برای رسیدن به این هدف باید تعادل و تناسب بین مصرف مواد غذایی، ورزش و تزریق انسولین برقرار شود :

1) تغذیه مناسب ، مصرف ویتامین ها و مراقبت از مادران بایستی قبل، حین و بعد از بارداری اجرا شود تا از بروز عوارض عصبی در نوزاد جلوگیری کند. از مهم ترین مواد لازم برای مادران باردار، اسید فولیک است که قبل از شروع بارداری برای کاهش ناهنجاری های جنینی بسیار موثر بوده و ترکیبات آهن بخصوص در زنانی که دچار فقر آهن هستند. اگر وزن بدن در شروع بارداری بیش از حد معمول باشد نباید وزن را کم کرد .

2) ورزش ، در دوران بارداری بویژه در دیابت نوع ۲ به سلامت مادر کمک خواهد کرد. بهترین ورزش در دوران بارداری پیاده روی و شنا است و نباید ورزش های کششی سنگین انجام داد .

3) در دوران بارداری باید از انسولین به جای داروهای خوراکی استفاده کرد. انسولین برای جنین مضر نیست و از طریق جریان خون به جنین منتقل نمی شود و شیردادن به نوزاد مشکلی برای مادر و نوزاد ایجاد نمی کند .

 

*نتیجه گیری مطالب که بیان آن مهم است این که :

1-  نتیجه ازدواج افراد دیابتی با افراد غیردیابتی فرزندان سالم خواهد بود اما باید توجه کرد قبل از اقدام به بارداری حتما  با پزشک معالج مشورت لازم را داشته باشند.

2-  در صورت مصرف به موقع دارو ، انسولین ، تحرک (ورزش) و رعایت کردن رژیم غذایی اصولی ، هیچ عوارضی بر روی فرد دیابتی پیش نخواهد آمد.

3-  افرادی که سطح گلوکز خونشان بیشتر از 250 است از ورزش کردن باید خودداری کنند زیرا بیشتر باعث افزایش سطح قندخون خواهند شد .

4- دیابتی ها می توانند از همه ی مواد هرم غذایی استفاده کنند فقط باید توجه داشته باشند رژیم غذای مناسب که بیشتر حاوی سبزی و میوه است را جایگزین چربی ها ، قندها کنند .

 

 

یادمون باشه دیابت یک اختلال قابل کنترل است ، شناخت بیشتر دیابت = کنترل بهتر

اسامی عزیزان و همکاران افتخاری انجمن دیابت استان آذربایجانشرقی

                                                                            

 

اسامی عزیژان و همکاران افتخاری انجمن دیابت استان آذربایجانشرقی

 

۱_ دکتر مجید مبصری ( فوق تخصص غدد )

۲_ دکتر جلیل شربیانلو ( فوق تخصص ارتوپدی)

۳_ دکتر علیرضا استاد رحیمی ( فوق تخصص تغذیه)

۴_ دکتر علی عسگرزاده ( فوق تخصص غدد)

۵_ خانم دکتر میترا نیافر( فوق تخصص غدد)

۶ _ خانم دکتر وحیده صدرا ( فوق تخصص غدد)

۷_ دکتر عمید قاسم بگلو( متخصص داخلی)

۸_ دکتر محمد صدیقی( پزشک عمومی)

۹_ دکتر علی اشرف سیف ( دیابتولوژیست)

۱۰_ دکتر جبرئیل شعرباف

۱۱_ دکتر محمد باقر ضیاء ( عضو انجمن داروسازان ایران)

۱۲_ خانم نگار آهنی ( کارشناس تغذیه)

۱۳_ خانم دکتر نازیلا فرین ( دکترای تغذیه)